Blog

‘De kunst van het kaders stellen’

‘Ik begrijp niet waarom ik het jou niet krijg uitgelegd’, zeg ik met een zucht. Ik merk dat ik geïrriteerd begin te raken.
‘De samenwerking tussen mij en moeder staat al genoeg onder spanning. We willen haar vrijheid niet nog verder inperken’, zegt de gedecideerde stem van de gezinsvoogd aan de andere kant van de lijn.
‘Klopt, daarom is openheid juist belangrijk.’
‘We zijn al een jaar héél erg open naar moeder. Ze weet wat ik van haar verwacht. Toch werkt ze niet mee.’
‘Ze wil meer inspraak in de plannen.’
‘Ik maak me zorgen over de kinderen. Ik ben alweer de derde gezinsvoogd met wie ze niet wilt samenwerken. Het houdt een keer op.’
‘De kinderen zijn alles voor haar’, zeg ik, ‘Als ze weet dat er wordt gesproken over een time-out, zal ze alles in het werk stellen om dat te voorkomen.’
‘Denk je? Ik vrees dat ze me dan helemaal niet meer zal toelaten. Ze neemt nu al niets van me aan.’
‘Ze heeft nu het idee dat ze nergens invloed op heeft en dat haar inbreng er niet toedoen..’
‘Dat betwijfel ik.’
‘Is Mientje op de hoogte van de consequenties als ze niet meewerkt?’
‘Ze weet dat ze van de rechter moet meewerken. Dat is geen geheim. Als ze meewerkt, is er niets aan de hand.’
‘Dat vind ik niet transparant.’
‘Ik ben erg transparant naar moeder. Het welzijn van de kinderen staat voor mij altijd bovenaan.’
‘Ik begrijp niet waarom ik het je niet krijg uitgelegd…’, zeg ik nogmaals met een zucht.

De paarse krokodil als ultiem doemscenario

Er valt me de laatste tijd iets op. Of ik nu bij mijn ouders ben, op mijn werk of bij mijn vrienden: Het woord ‘kader’ vinden veel mensen maar een vies woord.

Kaders worden geassocieerd met bureaucratie, met vrijheidsbeperking, met móeten, met de tralies van een kooi, met betutteling van boven en een hinderlijke afleiding van de werkelijke ‘bedoeling’.

Met de paarse krokodil als ultiem doemscenario.

Kaders creëren ook ruimte

En ik?

Ik houd eerlijk gezegd wel van heldere kaders. Bij mij werkt het juist omgekeerd. Hoe duidelijker ik weet wat er van mij verwacht wordt en wat de regels zijn, hoe meer vrijheid en creativiteit ik ervaar. Bovenstaande aversie voor kaders verbazen me dan ook.

Ik hoor de bedoeling van iets liever vooraf in plaats van achteraf. De kans is groot dat het eindresultaat dan tóch niet hélemaal aan de eisen voldoet. Een zinloze investering van tijd en energie.

Laatst las ik in een artikel dat teveel vrijheid een belangrijke oorzaak is van stress binnen de wijk- en jeugdteams. Niet weten wat er van je verwacht wordt en waar je uiteindelijk op wordt beoordeeld (of ‘afgerekend’), kan zwaar op de schouders leunen.

Ze was verwikkeld in een strijd en dacht alleen aan winnen.

Terug het verhaal van Mientje. Waar ik me in bovenstaand telefoongesprek vooral over verbaasde was het gebrek aan openheid. Er bestond een reëel risico dat haar kinderen over 3 maanden–al dan niet tijdelijk- elders zouden worden geplaatst… Mientje wist dit niet.

Ze was verwikkeld in een strijd met ‘dat rotwijf’ en dacht alleen aan winnen. Gewapend met haar dictafoon, een advocaat en een klachtenformulier was ze ver verwijderd geraakt van haar werkelijke bedoeling: Het welzijn en beschermen van haar kinderen.

Natuurlijk staat de veiligheid van de kinderen ook bij mij bovenaan, maar is het ook niet onze verantwoordelijkheid als professional om deze prioriteit transparant en helder over te brengen? Waarom zo mysterieus over de verwachtingen die we van mensen hebben?

In wiens belang wordt hier gehandeld?

Eigen plan voor de toekomst

Mientje had haar partner, haar zus en drie goede vrienden thuis uitgenodigd om een eigen plan voor de toekomst te maken. Noodzakelijk was het om vóóraf heldere kaders te ontvangen van de gezinsvoogd. Deze had Mientje in een officieel document via de post ontvangen.

Hoe helderder en duidelijker de kaders zijn geformuleerd hoe meer ruimte mensen hebben om een eigen plan te maken. Dit klinkt tegenstrijdig, maar is eigenlijk ook heel logisch.

Het spelen van een voetbalwedstrijd zonder de spelregels te kennen is een erg vervelende activiteit. Vooral als de scheidsrechter om de haverklap gele kaarten trekt en boos op zijn fluitje blaast. Weet jij veel waarom! En je maar in het zweet rennen. Het wordt pas echt frustrerend als je merkt dat de andere partij wel is ingelicht over de regels.

De wind van voren van vrienden en familie

De omgeving was woest op Mientje. De stoere en grootse praatjes van Mientje waar iedereen zo van onder de indruk (en soms een beetje bang) was, werden in rap tempo van tafel geveegd.

‘Mien je bent een goed mens en een goede moeder, maar waar ben je nu helemaal mee bezig? Weet je wel wat de risico’s zijn van jouw spelletje? Als je niet meewerkt zullen jij en de kinderen alles verliezen!’
‘Oja, nou dat durven ze niet… Dan zal ik ze wel krijgen!’
‘Mien met haar grote waffel. Doe toch eens normaal mens. Zij kennen jou niet en horen alleen maar jouw gebrul. Vind je het gek dat ze je niet serieus nemen… Jij gaat nu met ons voorkomen dat de kinderen wegmoeten. Nou hup, aan de slag!’

Dit was een taal die ze begreep… En afkomstig uit de mond van mensen die ze vertrouwde. Wat professionals al ruim een jaar niet lukte, lukt haar vrienden en familie wel. Mientje ging met een peuk in haar mondhoek en een stift in de hand mokkend aan de slag.

Uiteindelijk koos Mientje er dus voor om mee te werken en om mee te denken. De heldere consequenties, de bodemeisen en de hulp van haar sociaal netwerk waren hierbij van doorslaggevend belang.

Kaders moeten relevant, helder, concreet, transparant en vooral volledig zijn!

“Goed bedacht hoor Mientje, maar…”

Een laatste tip… Kaders moeten relevant, helder, concreet, transparant en… volledig zijn!

Het eerste plan van Mientje werd namelijk niet goedgekeurd. Een aantal oplossingen die ze met haar omgeving had bedacht, stonden haaks op de ideeën van de gezinsvoogd.

Dit kan zo desastreus zijn. Als mensen zich zo hebben ingezet, is het erg demotiverend als het plan weer in de prullenbak beland.

Sociale Netwerk Versterking

Doe mee aan de vierdaagse training Sociale Netwerk Versterking (SNV) als je ook mensen wilt faciliteren richting een Meedenkbijeenkomst en een eigen plan.

Het thema ‘kaders’ komt uitgebreid aan bod.

Auteur

  • Guy de Hoop
  • Trainer en coach

Lees ook

‘Ik laat mijn gezin niet kapot maken door dat wijf!’

‘Ik laat mijn gezin niet kapot maken door dat wijf!’, roept Mientje.  Met uitpuilende ogen springt ze op van haar keukenstoel. Met dat wijf doelt Mientje op de gezinsvoogd, die ook aan de keukentafel zit. Mientje doet net alsof de jonge vrouw er niet bij is en kijkt haar nauwelijks aan. Ze probeert mij, tijdens de intake, duidelijk voor zich te winnen. meer…

Wat doe je als mensen écht niet willen samenwerken?

Hoe vind je mensen, die in conflict zijn met elkaar, bereid om met elkaar een plan voor de toekomst te maken? Bijvoorbeeld na een moeizame echtscheiding, een jaren oude vete of een burengeschil. meer…

Geheimhoudingsplicht: Balanceren met het delen van informatie

Beroepsgeheim, wat betekent dat eigenlijk? Bij het woord 'geheim' krijg ik een spannend gevoel in mijn buik, maar is dat allemaal wel zo spannend wat cliënten vertellen? meer…