Blog

Wijkteams: preventie en aanpak kindermishandeling

Werkelijk transformeren kan alleen van binnenuit

In 2013 kijk ik naar een aflevering van het programma Zomergasten. Als gast staat dit keer Daan Roosegaarde centraal. Had ik nog nooit van gehoord. Daan is een Nederlandse kunstenaar, ondernemer, uitvinder, ontwerper en nog veel meer.

Dit interview maakt een diepe en blijvende indruk op mij. Eindelijk krijg ik van iemand een taal om een fenomeen te beschrijven wat ik eerder wel opmerkte, maar niet onder woorden kon brengen: ‘Het denken in lantaarnpalen’.

En hoe beperkend deze wijze van kijken en denken kan zijn als je werkelijk iets met elkaar wilt veranderen of verbeteren.

‘Denken in lantaarnpalen’

Wat wordt hiermee bedoeld?

De context betreft een innovatie van de huidige en veelal elektrische straatverlichting: Zoals de welbekende lantaarnpaal.

Daan heeft namelijk een manier van straatverlichting uitgevonden en uitgewerkt (!) die de lantaarnpaal compleet overbodig maakt. In plaats van gebruik te maken van elektriciteit bedekt hij wegen met een type verf dat zonlicht in zich op kan nemen en later weer af kan geven. Als het donker is, lijkt het of je over een sterrenhemel fietst. Werkelijk adembenemend mooi!

Daan krijgt veel erkenning en belangstelling voor zijn project. Hij wint prestigieuze prijzen. Deze innovatie zou straatverlichting in één klap een stuk duurzamer, milieuvriendelijker, effectiever en ook nog eens aantrekkelijker kunnen maken. Wereldwijd.

Wat is dan de kwestie?

De belangstelling is niet zozeer gericht op het volledig doorvoeren van dit concept. Daan legt bij Zomergasten uit dat hij ook de vraag krijgt om de vernieuwing maar voor een deel uit te voeren.

Bijvoorbeeld: “Kunnen in plaats van de wegen niet de lantaarnpalen helemaal worden overgeschilderd met deze lichtgevende verf? De palen hoeven dan niet worden weggehaald en zouden nog steeds een nut hebben.”

Een soort ‘transformatie light’

Een probleem oplossen vanuit de denkwijze die het heeft veroorzaakt

Een tandenknarsende en ietwat geërgerde Daan legt in het interview uit dat een beschilderde lantaarnpaal nog altijd een lantaarnpaal is. Het is slechts een aanpassing van een verouderd en reeds bestaand concept. Als het aankomt op straatverlichting wordt er blijkbaar slechts gedacht in lantaarnpalen.

Of zoals Einstein ooit heeft aangegeven: “Je kunt een probleem helemaal niet oplossen met de denk- en zienswijze dat het probleem in eerste heeft veroorzaakt.

Sociaal domein: Denken in lantaarnpalen

In het sociaal domein word ook nog gedacht in ‘lantaarnpalen.’ Ik kom het voor, tijdens en na het verzorgen van de vierdaagse basistraining Sociale Netwerk Versterking (SNV) veelvuldig tegen.

Binnen de training wordt de deelnemende professional niet zozeer getraind in een kant-en-klare-A-B-C-methodiek of stappenplan. Hij of zij wordt getraind in en bewust gemaakt van een andere attitude. Deze attitude moet als het ware ‘in de vezels komen te zitten’ en vormt daarna de basis van je -methodisch- handelen.

Wanneer er binnen het sociaal domein vooral gedacht wordt in ‘lantaarnpalen’ dan merk ik dit vrijwel meteen.

Stukjes meenemen uit de training

  • Deelnemers geven dan aan dat ze alleen ‘dit stukje’ uit de training zullen meenemen of dit ‘ene instrument’ in de training best handig vinden.
  • Of ze vragen wanneer cliënten wél en wanneer cliënten níet eigen oplossingen en plannen mogen bedenken.
  • Of ze vragen hoe ze het kunnen combineren met andere methoden: “Hoe kan ik op pad met flappen, stiften en post-its als ik ook verplicht wordt door de gemeente om bij de intake een laptop te gebruiken?”

Mijn antwoord hierop is zowel simpel als erg ingewikkeld: Een werkelijke verandering is niet iets nieuws plakken op iets dat al bestaat en al een poosje niet meer voldoet. Het gaat dit keer juist niet om de flappen, de stiften, de post-its en de verplichte laptops.

Het veranderen van een basishouding is een verandering van binnenuit: Binnen een maatschappij. Binnen een organisatie. Binnen een beleidsmanager. Binnen een team.

Binnen jou…

Rupsje Nooitgenoeg

Een aantal weken geleden heb ik dankzij organisatiepsycholoog Anke Siegers opnieuw een taal gekregen om ‘transformatie en innovatie van binnenuit’ onder woorden te brengen. Anke had het tijdens haar lezing over haar boek “De nieuwe route” natuurlijk niet over straatverlichting.

Haar muze is de rups ‘Rupsje Nooitgenoeg’ naar het gelijknamige prentenboek.

Iedereen weet dat als Rupsje Nooitgenoeg zijn buikje voldoende rond eet hij op een gegeven moment zal transformeren tot een vlinder.

Rupsje Nooitgenoeg krijgt tijdens deze transformatie niet door een passant vleugels opgeplakt. Ook is er geen operatie of maagbandje nodig om een zeer slanke taille te krijgen. Vlinders zijn namelijk erg slank.

Wat er wel gebeurt met Rupsje Nooitgenoeg

-kinderen oren en ogen dicht-

Rupsje Nooitgenoeg

Rupsje Nooitgenoeg

De rups zal in zijn cocon helemaal oplossen tot een soort soepje… Pas als hij helemaal helemaal geen rups meer is, transformeert de rups tot een compleet nieuw schepsel: De vlinder.

Een transformeren en innovatie van binnenuit.

Daan en Anke zeggen mijn inziens hetzelfde. Werkelijk transformeren en innoveren gebeurt van binnenuit. Dat maakt het wellicht ook zo spannend:

Niemand maakt graag metaalschroot of een soepje van iets dat door diegene gezien wordt als nuttig, veilig, vertrouwt en comfortabel.

Tags: Sociale Netwerk Versterking

Auteur

  • Guy de Hoop
  • Trainer en coach