Kort uitgelegd
Een licht verstandelijke beperking (LVB) betekent dat iemand moeite heeft met leren, het opnemen en verwerken van informatie. Het IQ ligt tussen 50 en 85,waarbij tussen de 70 en 85 sprake is van bijkomende problemen in het dagelijks functioneren. In Nederland hebben naar schatting ongeveer 1,1 miljoen mensen een LVB. Omdat een LVB niet altijd zichtbaar is, herkennen professionals deze beperking niet altijd meteen. Training kan helpen om signalen beter te herkennen en in de communicatie beter aan te sluiten.
Wat betekent een licht verstandelijke beperking in de praktijk?
Volgens trainer Wilma Gerritsen van MEEK2 gaat een LVB niet alleen over intelligentie. Het gaat ook over hoe iemand sociale informatie verwerkt en zich staande houdt in het dagelijks leven.
Lukt het iemand om conflicten op te lossen, of zelfstandig te reizen? Lukt het iemand om zich duidelijk uit te drukken?
Zo kan iemand bijvoorbeeld een volwassen leven leiden, maar moeite hebben met plannen, overzicht houden of complexe informatie begrijpen. Dat kan betekenen dat iemand:
- als volwassenen levenservaring heeft;
- zelfstandig woont of werkt;
- maar toch moeite heeft met plannen of beslissingen nemen.
Voor professionals kan dat verwarrend zijn. Iemand lijkt zelfstandig, maar heeft meer uitleg of begeleiding nodig.
Waarom een LVB vaker zichtbaar wordt
Volgens Wilma Gerritsen is de samenleving de afgelopen jaren complexer geworden. Mensen moeten tegenwoordig steeds vaker omgaan met:
- digitale systemen
- formulieren en regels
- ingewikkelde brieven
- keuzes over bv energie, telefoon, zorgverzekering
Voor veel mensen is dat al lastig. Voor mensen met een LVB is dit nog ingewikkelder. Daardoor lopen zij sneller vast in bijvoorbeeld schulden, werk of contact met instanties.
Waarom herkenning belangrijk is
Veel mensen met een licht verstandelijke beperking worden in het dagelijks leven overvraagd.
Op school, op het werk of in contact met instanties wordt vaak verwacht dat zij functioneren op een niveau dat niet goed aansluit bij hun mogelijkheden.
Om toch mee te komen doen zij vaak enorm hun best. Wanneer de druk te groot wordt kan dat leiden tot:
- boos of impulsief gedrag
- het vermijden van moeilijke situaties
- terugtrekken uit sociale contacten
- problemen met werk of opleiding
Wanneer professionals een LVB niet herkennen, sluit hulp vaak niet goed aan.
Niet onwil, maar onvermogen
Gedrag van mensen met een LVB wordt soms gezien als onwil. Volgens Wilma Gerritsen klopt dat beeld vaak niet.
“Het is meestal geen onwil. Het is vaak niet kunnen of niet begrijpen.”
Wanneer iemand bijvoorbeeld te laat komt op een afspraak, kan dat verschillende oorzaken hebben. Misschien begrijpt iemand de afspraak niet goed of lukt het niet om tijd goed te plannen.
Voor professionals is het daarom belangrijk om eerst te onderzoeken wat er achter gedrag zit.
Hoe herken je een licht verstandelijke beperking?
Professionals hoeven geen diagnose te stellen, maar kunnen wel letten op signalen.
Signalen van een LVB
Een mogelijke LVB herken je bijvoorbeeld aan:
- moeite met lezen, schrijven en rekenen
- vaak veel te vroeg of juist te laat op afspraken komen
- moeite hebben met het organiseren van het huishouden
- leven in het hier en nu, niet goed gevolgen overzien
- moeite met sociale signalen begrijpen
- moeite met emoties reguleren
Vaak gaat het om een combinatie van meerdere signalen.
Training helpt professionals beter aansluiten
Om professionals beter toe te rusten in het werken met mensen met een licht verstandelijke beperking biedt opleidingsinstituut MEEK2 een praktijkgerichte Basistraining LVB aan.
Deze training is bedoeld voor professionals in het sociaal domein, welzijnswerk, onderwijs en andere sectoren waarin men dagelijks werkt met inwoners of cliënten.
De training helpt deelnemers om signalen van een LVB beter te herkennen en hun communicatie en werkwijze daarop aan te passen.
De basistraining bestaat uit vier modules:
- Ervaar LVB: ervaringsopdrachten die laten voelen hoe het is om informatie moeilijk te begrijpen
- (H)Erkennen van LVB: theorie en praktijkkennis over licht verstandelijke beperkingen
- Aansluiten bij mensen met een LVB: praktische tools voor het samenwerken met cliënten
- Oefenen met communicatie: praktijksituaties met een trainingsacteur
Door theorie, ervaringsopdrachten en praktijksituaties krijgen deelnemers meer inzicht in de belevingswereld van mensen met een LVB.
Ervaring van een deelnemer
Professionals die de training volgen geven vaak aan dat vooral de ervaringsopdrachten veel indruk maken.
Een deelnemer beschreef het zo:
“Tijdens een oefening wist ik niet goed wat er van mij verwacht werd. Ik raakte gefrustreerd en voelde me onzeker. Later realiseerde ik me dat mensen met een LVB dit gevoel vaak dagelijks ervaren. Dat moment zorgde voor echte bewustwording.”
Ook het oefenen met een trainingsacteur wordt vaak als waardevol ervaren, omdat deelnemers gesprekken kunnen oefenen met realistische praktijksituaties.
Kleine aanpassingen maken groot verschil
Volgens Wilma Gerritsen kunnen professionals met relatief kleine aanpassingen veel bereiken.
Drie principes zijn daarbij belangrijk:
- Rust
- Herhaling
- Visualiseren
Door bijvoorbeeld informatie stap voor stap uit te leggen of iets te tekenen, wordt een gesprek vaak duidelijker. Ook helpt het om afspraken te controleren door te vragen:
“Wat hebben we volgens jou afgesproken?”
Professionals kunnen het verschil maken
Wilma gebruikt een metafoor om uit te leggen wat professionals kunnen betekenen.
Stel je voor dat twee mensen door een donker bos lopen. De één heeft een klein zaklampje en struikelt voortdurend. De ander heeft een grote bouwlamp en ziet precies waar hij loopt.
“Dan laat je die ander toch meelopen in jouw licht.”
Voor professionals betekent dit dat zij hun kennis en overzicht kunnen gebruiken om anderen te helpen hun weg te vinden.
Veelgestelde vragen over LVB
Hoeveel mensen hebben een licht verstandelijke beperking?
Ongeveer 1,1 miljoen Nederlanders hebben een LVB.
Is een LVB altijd zichtbaar?
Nee. Veel mensen met een LVB kunnen zich goed uitdrukken, waardoor de beperking niet direct opvalt.
Kunnen mensen met een LVB zelfstandig leven?
Ja. Veel mensen met een LVB leiden een zelfstandig leven, maar hebben soms extra ondersteuning nodig.
Wat helpt professionals bij het werken met mensen met een LVB?
Rustige communicatie, herhaling, eenvoudige taal en visualisatie helpen om informatie duidelijker te maken.
Samenvatting
Een licht verstandelijke beperking (LVB) betekent dat iemand moeite heeft met leren, plannen en informatie verwerken. In Nederland hebben ongeveer 1,1 miljoen mensen een LVB. Omdat de beperking niet altijd zichtbaar is, herkennen professionals deze niet altijd meteen. Trainingen zoals de Basistraining LVB van MEEK2 helpen professionals om signalen beter te herkennen en hun communicatie aan te passen. Daardoor kunnen zij beter aansluiten bij de leefwereld van mensen met een LVB.